Satranc

Mart 1938de, Almanyanin Avusturyayi ilhak etmesinden sonra Gestapo, pek cok manastirin malvarligini yöneten Viyanali ünlü avukat Dr. B.yi tutuklar. Manastirlarin servetinin yerini söyletmek isteyen Gestapo tarafindan tek basina bir otel odasinda tecrit edilen avukat, aylarca sorgulayicilarindan baska kimseyle konusamaz. 4. ayin sonunda, sorgulamaya götürüldügü bir gün, bekleme odasinda tesadüfen buldugu bir kitabi calar. Yalnizligina son verecek bir roman buldugunu umarsa da elindeki, satranc tekniklerini ögreten bir kitaptir. Önce kareli yatak örtüsünü ve ekmekten hazirladigi satranc taslarini kullanarak ögrenmeye basladigi bu oyunda giderek ustalasir. Bütün oyunlari ezberler, kafasinda yepyeni oyunlar kurar, gecesi gündüzü satrancla dolar. Tam bir soyutlanma icinde yasarken aklini kacirmamayi ancak böyle basarirsa da bu ugrasi sinir krizi gecirmesini engellemez. Serbest kaldiktan sonra Arjantine gitmek üzere New Yorktan bindigi gemide bir dünya sampiyonu da vardir 21 yasindaki, egitimsiz köylü Mirko Czentovic. Hic istemedigi halde bu sampiyonla bir karsilasma yapar. Iki satranc ustasinin düellosuyla doruga ulasan anlatim, ayni zamanda nasyonal sosyalizmin ve fasizmin koyu bir elestirisine dönüsür. Stefan Zweigin basyapiti sayilan Satranc, dünya edebiyatinin klasikleri arasindadir. Yargicin önüne her cikarilista bekletiliyordum Bu bekletme de yöntemin bir parcasiydi. Önce, seslenerek, hücreden gece yarisi ansizin alarak sinirlerimizi bozuyorlardi; s onra, insan kendini sorguya hazirladiktan, direnmek icin aklini ve iradesini biledikten sonra bekletiyorlardi, sorguya almadan önce bir saat, iki saat, üc saat anlamsizca, mantiksizca bekletiyorlardi, amac bedenimizi yormak, ruhumuzu yipratmakti.