Aristos; Yasam Üzerine Notlar

Fransiz Tegmenin Kadini, Yaratik, Koleksiyoncu ve Büyücü adli romanlariyla ülkemizde de adini duyurmus olan ünlü Ingiliz yazar John Fowles, Aristos basligini tasiyan deneme kitabinda yasam üzerine tuttugu notlari bir araya getiriyor. Kitabin temel esin kaynagi, MÖ 5. yüzyilda, kendi ülkemizin topraklarinda, Efeste yasamis olan filozof Herakleitosun günümüze ulasan notlari. Kitaba ana basligini veren aristos sözcügü, Yunancada en yüksek derecede iyi, türünün en iyi ya da en mükemmeli olan bir insan ya da nesne, anlamina geliyor. Fowlesa göre, aristosu tümüyle barindiran hicbir kurum yoktur; hicbir ülke, hicbir sinif, hicbir kilise, hicbir siyasal parti.
Fowles, kitabinda insan özgürlügünün kendini ortaya koydugu cesitli bicimleri irdeliyor ve bu arada, sözgelimi nemo gibi, Freud kökenli gölgede kalmis kim kavramlari da, yeni bir boyut -siyasal boyut- katarak gelistiriyor. Fowlesa göre, sanatin kilgisi ve deneyimi, insan icin bilimin kullanimi ve bilgisi kadar önemlidir ve sanatin insan icin özel degeri onun gerceklige bilimden daha yakin olmasidir. Sanatin en iyi ele gecirdigi sey zamandir. Bir baska deyisle, insan hayatinin bosunaliginin, gelip geciciliginin asli duygusu olan nemo en iyi sanat araciligiyla ortadan kaldirilmis olur.
Fowles bu temel kavramlar cercevesi icinde; Hiristiyanlik, Lamacilik gibi dinlerin; hümanizm, varolusculuk, sosyalizm gibi önemli düsünce akimlarinin ya da fasizm gibi bir sosyal hareketin temel görüslerine tekrar tekrar deginerek günümüze damgasini vurmus olan materyalist kültürle derinlikli bir hesaplasmaya giriyor ve kültürümüzün temellerini enine boyuna sorguluyor. Ilk bakista belki biraz kötümser, ama son derce carpici ve güclü bir sorgulama bu.