Özgürlükle Kalkinma

Inanilmaz bir bolluk, gelisme ve özgürlügün, olaganüstü bir yoksulluk, yoksunluk ve baskiyla bir arada yasandigi dünyamizda modern kalkinma teorileri, hem kisisel cikara dayali davranisa, hem de toplumsal basarinin fayda temelli bir kritere göre degerlendirilmesine dayanir. Klasik kalkinma teorilerinin ise, basariyi yaratilmis olan toplam faydanin boyutlari araciligiyla ölcmesi baglaminda, faydaci bir karakter tasidigi söylenebilir.

Günümüzde hemen hemen tüm dünyada, özellikle de bizimki gibi ülkelerde ekonomik büyüme olmadan toplumsal gelismenin de, bireysel refahin da mümkün olamayacagi; yoksullugun, insanlarin da toplumlarin da elini kolunu bagladigi kabullenilmis gibidir. Yoksullugun en yakici hal aldigi durumlarda en temel öncelik hayatta kalmaya verilir ve demokratik haklardan dem vurmak lüks olarak görülür. Oysa kitliklarda on binlerce insanin yasamini yitirdigi ülkeler arasinda tek bir demokrasi örnegine rastlanmaz, bir tek demokraside kitlik yasanmamasi gibi. Evet, demokrasi önemli, ama önemli olmasi, yeterli oldugunu gösterir mi

Amartya Sen, az gelismisligin, Ücüncü Dünya ülkesi olmanin bir kader olmadigini cok basit ama somut örneklerle ortaya koyuyor ve bu kaderin asilmasinin hayal olmadigini gösteriyor. Aristotelesten Adam Smithe, Rawlstan Marxa, Malthustan Nozicke, Konfücyüsten Paretoya ekonomi ve özgürlüge iliskin hemen her görüsü; Hindistandan ABDye, Ingiltereden Cine, Kanadadan Bangladese pek cok uygulama örnegini ele alip inceliyor ve insani temel alan bir siyaset tarzinin imkanlari üzerinde düsünüyor. Kalkinmanin en etkin aracinin özgürlük oldugunu, bu yüzden baslica amacinin da özgürlük olmasi gerektigini öne sürerken, kalkinmanin temelini olusturan nedenler üzerine kamusal bir tartisma baslatiyor.