Müphemlik Kültürü ve Islam

Geleneksel Islamin alimleri Kuranin mütalaa olanaklarinin cogullugunu methederken, günümüz Kuran yorumculari, ister Batida olsunlar ister Doguda, ister fundamentalist olsunlar ister reformcu, Kuran metnindeki bir parcanin yegane hakiki anlamini kesin olarak bildiklerine inaniyorlar. Klasik cagin alimleri icin görüs farkliligi, peygamberin bilinen bir sözü uyarinca, cemaat icin bir nimet sayilirken, bugün bircoklarinca kökü kurutulmasi gereken bir hastalik addediliyor.

Arap dili edebiyati ve Islam uzmani Sarkiyatci Thomas Bauer, müphemlik hosgörüsü kavramiyla, ayni degerin, ayni normun farkli yorumlanabilecegini, hatta ayni anda farkli yorumlarin gecerlilik tasiyabilecegini kabul eden bir zihniyeti ve kültürel tutumu kastediyor. Bauere göre Islam, klasik caginda, yani bu kitapta egildigi Eyyübiler, Memluklar ve Selcuklular egemenligi döneminde, müstesna bir müphemlik hosgörüsüne sahipti. Bu, Kuran ve hadislerin tefsirindeki cesitlilikte, hukuk okullarinin cogullugunda; belagate ve söz oyunlarina verilen önemde; edebiyatta; haz ve cinsellik anlayisinda ve dünyaya sakin bakista, böylesi görüs farkliliklarinin bir lütuf, bir rahmet olarak kabul edilerek bundan zevk alinmasinda kendini gösteriyordu. Kitabin tezi, Batili modernligin kesinlik takintisinin, müphemlik kültürünü gitgide tahrip ettigidir; bu sürecte Islam ilahiyatlasarak katilasmistir. Bauer, neticede ister Selefi olsun, ister fundamentalist ister reformist, Islamcilik ile Batili modernizmin Islam anlayislarinin benzesir hale geldigini savunur.

Din literatürün yani sira edeb metinlerden genis ölcüde yararlan