Felsefe Tarihi 6

Sonsuz celiskileriyle bize fazlasiyla yakin olsa da XIX. yüzyil bütün ihtisamiyla karsimizda durmaktadir; hatta Econun deyisiyle bizde mahcubiyet yaratan otoriter babamiz gibidir. Ilerleme fikrini ve tarihin önü alinamaz seyri kavramini bize sunan XIX. yüzyil, tinin oldugu kadar maddenin, felsefenin ve bilimin erdemlerini yüceltir. Bir yandan kahramanlik anlatilari yaratirken, diger yandan melankolik fikirlerle kendi sonunu hazirlar. Sayisiz ütopyanin ev sahipliginin getirdigi kibirle Tanrinin öldügünü ilan eder. Insan hayatinin sonluluguna iliskin kafa yormasi varolusculuga temel hazirlar. Tarihe büyük hayranlik besler. Mantik ve matematik kavramlari büyük bir dönüsümden gecer. Baska dönemlere kiyasla dogayi daha cok kontrol altina alir. Alp Daglarinda tüneller acilir. Buharli makineler adeta devrim yaratir. Kadin hareketi tüm ihtisamiyla agirligini hissettirir.
Bunlara benzer sayisiz gelismenin yasandigi, yine Econun icat, cüret ve provakasyon yüzyili olarak niteledigi XIX. yüzyilin düsünsel arka planinda ise Marx, Schopenhauer, Kierkegaard, Nietzsche, Darwin, August Comte, Freud, Max Weber gibi, bir yüzyila nasil sigdiklari hayret uyandiran isimler yer almaktadir.